Large dramatic photo of the plane with dark clouds in the background

PBY Catalina

Το PBY Catalina ήταν ένα αμερικανικής κατασκευής υδροπλάνο, σχεδιασμένο την δεκαετία του 1930 από την εταιρία Consolidated Aircraft. Ήταν ένα από τα πιο πολύ- χρησιμοποιημένα αεροπλάνα πολλαπλών ρόλων του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Τα Catalina υπηρέτησαν σε όλους τους κλάδους των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων (στρατό, ναυτικό και αεροπορία) καθώς και στο ναυτικό και την αεροπορία πολλών άλλων κρατών.

Στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου τα PBY Catalina χρησιμοποιήθηκαν σε αποστολές ανθυποβρυχιακού πολέμου, σε περιπολίες, βομβαρδισμούς, συνοδεία νηοπομπών, έρευνα και διάσωση και μεταφορά φορτίων. Ήταν το πιο πολυάριθμο αεροσκάφος του είδους του αλλά κι ένα από τα μακροβιότερα. Τα τελευταία PBY Catalina που χρησιμοποιούνταν σε στρατιωτική υπηρεσία αποσύρθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του ’80. Ακόμα και σήμερα, μετά από περισσότερα από 70 χρόνια από την πρώτη του πτήση, το Catalina χρησιμοποιείται σε πολλές χώρες του κόσμου σε αποστολές πολιτικής προστασίας (αεροπυρόσβεση).

Το αρτικόλεξο PBY στην ονομασία του Catalina προήλθε από το σύστημα ονοματοδοσίας του αμερικανικού ναυτικού της δεκαετίας του ’30. Τα αρχικά «ΡΒ» σημαίνουν Patrol Bomber (αεροσκάφος περιπολίας/βομβαρδισμού), ενώ το «Υ» ήταν η κωδική ονομασία της εταιρίας κατασκευής του –εν προκειμένω της Consolidated Aircraft.

Το ΡΒΥ είχε σχεδιαστεί αρχικά ως ένα αεροπλάνο μακράς ακτίνας δράσης με σκοπό τον εντοπισμό και την επίθεση εναντίον εχθρικών πλοίων ή υποβρυχίων. Έχοντας υπόψη πως ένα πιθανό πεδίο σύγκρουσης θα ήταν ο Ειρηνικός Ωκεανός, το αμερικανικό ναυτικό επένδυσε, την δεκαετία του 1930, πολλά εκατομμύρια δολάρια για την εξέλιξη αεροσκαφών μακράς ακτίνας δράσης τα οποία θα μπορούσαν να ανεφοδιάζουν απρόσκοπτα τα αμερικανικά στρατεύματα όσο μακριά κι αν βρίσκονταν. Κι επειδή τα αεροδρόμια εκείνη την εποχή και σε εκείνη την περιοχή σπάνιζαν, αποφασίσθηκε τα αεροσκάφη αυτά να είναι υδροπλάνα, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιούν την απέραντη επιφάνεια του ωκεανού και να προθαλασσώνωνται οπουδήποτε. Αρκετοί τύποι τέτοιων υδροπλάνων (αερακάτους τις ονόμαζαν τότε) χρησιμοποιήθηκαν από το αμερικανικό ναυτικό, αλλά το PBY Catalina ήταν αυτό που χρησιμοποιήθηκε περισσότερο και παρήχθη σε μεγαλύτερους αριθμούς.

Παρά το γεγονός ότι ήταν αργό και με σχετικά φτωχές επιδόσεις, το PBY Catalina διακρίθηκε επανειλημμένα στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.Οι συμμαχικές δυνάμεις το αξιοποίησαν με επιτυχία σε μια μεγάλη ποικιλία ρόλων, πολλές φορές ακόμα κι αν δεν είχε σχεδιαστεί για κάποιους από αυτούς.

Ο ρόλος τους στο World War II

Συνολικά κατασκευάστηκαν περίπου 4.000 αεροσκάφη Catalina τα οποία έδρασαν σχεδόν σε όλα τα θέατρα επιχειρήσεων του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Χρησιμοποιήθηκαν περισσότερο σαν αεροσκάφη ανθυποβρυχιακού πολέμου τόσο στον Ατλαντικό, όσο και στον Ειρηνικό Ωκεανό. Ιδιαίτερα τον πρώτο χρόνο του πολέμου, μόνο το PBY και το Boeing B-17 Flying Fortress είχαν την κατάλληλη ακτίνα δράσης για να πολεμούν στον Ειρηνικό. Καθήκον τους ήταν η συνοδεία νηοπομπών και η έρευνα, αποκάλυψη και προσβολή τυχόν εχθρικών υποβρυχίων που βρίσκονταν στην περιοχή. Τα Catalina κατέστρεψαν 40 γερμανικά υποβρύχια αλλά όχι και χωρίς δικές τους απώλειες, αφού από το 1943 και μετά, τα υποβρύχια διέθεταν αξιόλογο αντιαεροπορικό εξοπλισμό.

Περιπολίες

Σαν αεροσκάφος περιπολίας, το Catalina συμμετείχε σε μερικές από τις πιο αξιοσημείωτες ναυτικές εμπλοκές του Β’ Π.Π.. Η μακρά ακτίνα δράσης του και οι μεγάλοι πλευρικοί, διαφανείς θόλοι (blisters) της ατράκτου του το έκαναν ιδανικό για την εναέρια παρατήρηση. Ένα Catalina της βρετανικής ακτοφυλακής εντόπισε το γερμανικό θωρηκτό Bismarck στις 26/5/1941 το οποίο προσπαθούσε να ξεφύγει από μια ολόκληρη μοίρα του βρετανικού στόλου που το κυνηγούσε. Το αποτέλεσμα της ναυμαχίας που ακολούθησε ήταν η βύθιση του γερμανικού θωρηκτού. Μερικά Catalina εντόπισαν έγκαιρα τον ιαπωνικό στόλο που πλησίαζε το νησί του Μιντγουέϊ, το 1942 στον Ερηνικό, δίνοντας το τακτικό πλεονέκτημα στον αμερικανικό στόλο στην ομώνυμη ναυμαχία που επακολούθησε.

Νυχτερινές επιδρομές

Αρκετές μοίρες με Catalina που δρούσαν στον Ειρηνικό, ανέλαβαν αποστολές νυχτερινών επιδρομών. Εξοπλισμένες με υψηλής τεχνολογίας (για την εποχή) ανιχνευτές μαγνητικών ανωμαλιών επιφανείας, επιτίθεντο σε ιαπωνικές νηοπομπές στη διάρκεια της νύχτας. Τα Catalina επέδειξαν απρόσμενη επιτυχία και σε αυτό το ρόλο που τους ανετέθη και από τον Αύγουστο του 1943 ως τον Ιανουάριο του 1944 βύθισαν πλοία συνολικού εκτοπίσματος 112.700 τόννων, ενώ προκάλεσαν ζημιές και σε δέκα ιαπωνικά πολεμικά πλοία.

Έρευνα και διάσωση

Τέλος, τα Catalina χρησιμοποιήθηκαν πολύ και σαν αεροσκάφη έρευνας και διάσωσης τόσο για αεροπόρους που είχαν καταρριφθεί πάνω από θάλασσα, όσο και για πληρώματα εμπορικών ή πολεμικών πλοίων που βυθίστηκαν. Το ΡΒΥ συνέχισε να χρησιμοποιείται σε αυτό το ρόλο και για δεκαετίες μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Το αεροπλάνο της συλλογής

Σήμερα τα εναπομείναντα ΡΒΥ-5Α δεν ξεπερνούν τα 25, σε πλόιμη πτητική κατάσταση, και ένα από αυτά είναι και το αμφίβιο της συλλογής της “Ενώσεως Φίλων της Αεροπορίας”. Κατασκευάστηκε στο τέλος του 1942 από την Καναδική Εταιρεία “Canadian Vickers” με αριθμό σειράς παραγωγής S/N : 11042. Έως το 1960 ανήκε στην Καναδική Βασιλική Πολεμική Αεροπορία (Royal Canadian Air Force-RCAF), οπότε παρελήφθη από την τοπική Κυβέρνηση του Κεμπέκ (1960-1979 Department of Transport Quebeck) λαμβάνοντας και εκμεταλλευόμενο από ιδιωτική εταιρεία επιχειρούσε σε αποστολές αεροπυρόσβεσης.

Πριν την παραλαβή του, το 1994, από την ΕΦΑ το αεροπλάνο υπέστη εκτεταμένη συντήρηση διάρκειας 2 μηνών στην ”Pro Air Aviation” και αμέσως μετά άρχισε το μακρύ ταξίδι του για την Ελλάδα. Στο αεροδρόμιο του Ελληνικού έφθασε στις 11 Σεπτεμβρίου 1994 μετά από μια πτήση που διήρκεσε περίπου 2 μήνες, συμπληρώνοντας 43 ώρες πτήσεως με πέντε ενδιάμεσους σταθμούς. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το μεγαλύτερο σκέλος πτήσεως ήταν 10 ώρες και 50 λεπτά. Σήμερα το ιστορικό αυτό αεροπλάνο, μετά από μακρόχρονη παραμονή στα Αεροδρόμια Ελληνικού και Τανάγρας, μετεφέρθη στις 11 Ιανουαρίου 2001 οριστικά στο Υπόστεγο της Ένωσης Φίλων Αεροπορίας στο Αεροδρόμιο Τατοΐου συμπληρώνοντας από κατασκευής 9,548 ώρες πτήσεως.

Όλα τα αεροπλάνα

◀ Προηγούμενο

Επόμενο ▶

Διακριτικό νηολόγησης: Κύπρος: 5B-PBY

Τύπος: Δικινητήριο Ελικοφόρο, Αμφίβιο, Μακράς Ακτίνος Περιπολίας-Ελαφρού Βομβαρδισμού Αεροπλάνο

Κατασκευαστής: Consolidated Aircraft Corporation / Canadian Vickers

Χώρα παρασκευής / προέλευσης: ΗΠΑ / Καναδάς

Πρώτη πτήση: 22 Νοέμβρη 1939

Ημερομηνία αγοράς: 1994

Τεχνικα χαρακτηριστικα

Μηκος 52ft 7in / 19.5m
Υψος 18ft 7in / 5.65m
Εκπετασμα φτερων 104ft / 31.7m
Βαρος
  • Κενό: 9,534kg / 21,000lb
  • Πλήρες: 13,847kg / 30,500lb
  • Απογειώσεως: 13,847kg / 30,500lb
Κινητηρας 2 εμβολοφόροι αστεροειδείς Pratt&Whitney R-1830-92 Twin Wasp
Ισχυς 1,200HP each
Ταχυτητα 175Mph / 281Kmh
Επιχειρησιακο υψος 18,100ft / 5,520m
Οπλισμος 6 πολυβόλα ΜΚ2 των 0,50 χιλιοστών
Μεταφορικη ικανοτητα Εώς 1814 κιλά, (4000 λίβρες)
Πληρωμα Πλήρωμα εννέα (9) ατόμων, συμπεριλαμβανομένων κυβερνήτη και συγκυβερνήτη